Średniowieczne kościoły słupowe

Norwegia to jedyny kraj w Europie Północnej, gdzie zachowały się drewniane kościoły z okresu średniowiecza.

W średniowieczu, kiedy w Europie budowano ogromne katedry z kamienia, w Norwegii powstała podobna technologia budowlana wykorzystująca drewno.  Budowanie łodzi i domów w epoce wikingów rozwinęło technikę i tradycję łączenia sztuki z obróbką drewna. Przykładem najwyższego kunsztu tej sztuki były drewniane kościoły typu stavkirke.

Drewniane kościoły typu stavkirke stanowią szczególną część dziedzictwa architektonicznego Norwegii nie tylko o narodowym, ale również i światowym znaczeniu.

UNESCO

Najstarszy norweski kościół słupowy to świątynia w Urnes w gminie Luster nad wodami Sognefjordu. Jest to także jedyny taki kościół umieszczony na prestiżowej Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Zbudowany w roku 1150, był kiedyś prywatnym kościołem wpływowej, szlacheckiej rodziny. Budowniczy tego drewnianego kościoła znali międzynarodowe trendy panujące wówczas w architekturze i przenosili je z kamienia na drewno. Wnętrze kościoła jest wyjątkowo bogato zdobione, a motywy zaczerpnięto z prawdziwego życia, jak wizerunki łosi czy gołębi, ale także z wyobraźni, jak centaury i smoki. Taki rodzaj zdobień znany jest jako styl z Urnes.

Popularne kościoły

Największy kościół słupowy w Norwegii znajduje się w Heddal. Jest on nie tylko średniowiecznym dziełem sztuki architektonicznej, lecz także kościołem, w którym nadal modlą się wierni z Notodden w Telemarku. Na jego zewnętrznej ścianie, w przejściu, widnieją runy, z których można odczytać, że kościół został poświęcony Świętej Maryi Dziewicy.

Wewnątrz kościoła można podziwiać przepięknie rzeźbiony drewniany fotel biskupi z około 1200 roku. Malowidła ścienne pochodzą z roku 1668. Na ścianie zachodniej widać pozostałości oryginalnych XIV-wiecznych malowideł.

Najczęściej odwiedzanym i fotografowanym drewnianym kościołem w Norwegii jest jednak Borgund w Lærdal nad Sognefjordem. To także jeden z najlepiej zachowanych drewnianych kościołów typu stavkirke. Na jego ścianach znaleziono kilka runicznych inskrypcji.

Złożone zdobienia

Rozróżnia się kilka rodzajów kościołów typu stavkirke, ale wszystkie mają charakterystyczne słupy narożne (od których pochodzi ich nazwa) oraz konstrukcję opartą nad drewnianej ramie spinanej długimi deskami (klepkami), nakładanymi pionowo i tworzącymi ścianę kościoła.

Zdobienia drewnianych kościołów wyróżniają się niezwykłym połączeniem chrześcijańskich elementów dekoracyjnych ze splecionymi smokami symbolami często uważanymi za przedchrześcijańskie motywy wikińskie. Również drewniane drzwi i szczyty kościołów są przepięknie rzeźbione.

Zachowane drewniane kościoły w Norwegii